Treftadaeth WrecsamMae Amgueddfa Wrecsam yn adrodd stori Wrecsam a’r ardal gyfagos drwy arddangosfeydd rhyngweithiol a chyfeillgar i deuluoedd.
Rydyn ni’n hapus iawn i croesawu ailbefformwyr enwog Paul Harston o Barc y Gorffennol, Yr Hob, Sir Y Fflint, i’r cwrt blaen y tu allan i Amgueddfa Wrecsam ar 24 Gorffennaf. Wela chi yna! Peidiwch a cholli’r digwyddiad gret hwn i deuluoedd a bawb sy’n cael ddidordeb mewn hanes Rufeinig..
Ar Orffennaf 17eg 2021 agorir Holt Cudd: Hanes Safle Rhyfeinig, yr arddangosfa newydd gyntaf yn Amgueddfa Wrecsam ers diwedd y broses gloi.
Mae’r teitl, Holt Cudd, yn gyfeiriad at y safle Rhufeinig o bwys cenedlaethol sydd wedi’i guddio o dan wyneb y caeau i’r gogledd-orllewin o’r pentref ffiniol poblogaidd.
Mae pentref Holt wedi dathlu ei gysylltiadau â’r Ymerodraeth Rufeinig ers amser maith a chyfeiriwyd at y pentref ar un adeg fel ‘Castle Lyons’, y credwyd ei fod yn deillio o enw hŷn sy’n golygu castell neu wersyll y llengoedd.
Mae’r arddangosfa’n datgelu stori sut y cafodd y safle Rhufeinig hwn, a gollwyd unwaith, ei ail-ddarganfod yn gynnar yn yr 20fed ganrif a’i gloddio yn y blynyddoedd cyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae’r arddangosfa’n arddangos y darganfyddiadau niferus o’r cloddiadau hyn, nad yw’r mwyafrif ohonynt wedi’u harddangos yng ngogledd-ddwyrain Cymru ers dros ganrif.
Mae Holt Cudd yn brosiect ar y cyd rhwng Amgueddfa Genedlaethol Cymru, Cymdeithas Hanes Lleol Holt, Prifysgol Glyndwr Wrecsam ac Amgueddfa Wrecsam.
Dywedodd Dr Kath Davies, Cyfarwyddwr Casgliadau ac Ymchwil, Am aelod Cymru, “Rydym yn falch o’n hymrwymiad i sicrhau bod y casgliadau cenedlaethol ar gael mor eang â phosibl. Cafodd y darganfyddiadau o’r cloddio eu caffael gan yr amgueddfa genedlaethol bron i ganrif yn ôl a byddant nawr yn ffurfio craidd yr arddangosfa bwysig hon yn Wrecsam.”
Dywedodd Sue Payne, cadeirydd Cymdeithas Hanes Lleol Holt “Ffurfiwyd Cymdeithas Hanes Lleol Holt ym 1992 ac ar hyn o bryd mae ganddi 100 aelod. Byth ers hynny rydym wedi bod yn awyddus i ddarganfod mwy am hanes Holt – yn enwedig y gweithiau Teils a Chrochenwaith Rhufeinig a gloddiwyd ym 1907-15. Comisiynodd y gymdeithas Arolwg Geoffisegol ac adroddiad gan ASW (Archaeology Survey West) yn 2018. Yna ymwelon ni ag Amgueddfa Genedlaethol Cymru, Caerdydd a St Fagan’s i weld darganfyddiadau’r cloddio, a roddwyd i Gaerdydd ym 1925.
“Rydyn ni’n falch iawn bod hyn wedi arwain at gynllun Amgueddfa Wrecsam i gynnal arddangosfa fawr, sy’n adrodd stori’r cloddiad, ac yn arddangos tua 80 o wrthrychau na welwyd yng ngogledd Cymru er 1925. Rydym wedi bod yn falch ein bod wedi bod yn helaeth cymryd rhan yn ei baratoi. ”
Dywedodd Aelod Arweiniol Cymunedau, Partneriaethau, Gwarchod y Cyhoedd a Diogelwch, y Cynghorydd Hugh Jones: “Mae 2021 yn troi allan i fod yn Flwyddyn Treftadaeth Rufeinig Wrecsam: mae Moch Plwm Rhufeinig Rossett yn cael ei arddangos yn yr Amgueddfa Brydeinig yn Llundain, mae cynlluniau ar y gweill ar gyfer cloddio yr hydref hwn i mewn i safle fila a ddarganfuwyd hefyd ger Rossett, a mae arddangosfa Hidden Holt wedi rhoi cyfle i grŵp hanes lleol weithio gyda’u hamgueddfa leol, eu prifysgol leol ac Am Am Cymru-Amgueddfa Genedlaethol Cymru i greu arddangosfa arbennig ar ein safle Rhufeinig pwysicaf gan ddod â chasgliadau Rhufeinig Holt adref am y tro cyntaf mewn can mlynedd
“Rydym yn hynod lwcus ein bod wedi gweld cymaint o ddarganfyddiadau Rhufeinig cyffrous wedi eu darganfod ar garreg ein drws yma yn Wrecsam. Byddwn yn annog pawb i ymweld â’r arddangosfa a manteisio ar y cyfle i weld y casgliad rhyfeddol hwn yn agos.”
Mae’r arddangosfa’n cynnwys:
Bydd safle Rhufeinig Holt’s hefyd yn destun un o’r sgyrsiau yng Ngŵyl Archeoleg Prydain Cymru ar Orffennaf 29ain sy’n cael ei drefnu gan Amledd Cymru-Amgueddfa Genedlaethol Cymru a’r pedair ymddiriedolaeth archeolegol ranbarthol yng Nghymru.
Mae Hidden Holt i’w weld rhwng Gorffennaf 17eg a Ionawr 29ain 2022.
24.10.20 – 31.10.20
50c
24 – 31.10.20
Dilynwch ein pryfaid cop preswyl a datrys y cod i ddianc!
O Chwefror 17eg 2020
Mae arddangosfa ddiweddaraf Amgueddfa Wrecsam, Nôl i’r Ysgol, yn cofnodi sut mae ysgolion lleol wedi newid dros y ddwy ganrif ddiwethaf drwy atgofion, cofroddion, archifau a hen ffotograffau.
Mae’n dathlu un o’r cyfnodau bywyd hynny rydym ni i gyd yn mynd drwyddo – dyddiau gorau ein bywyd, y carchar yr oeddem i gyd am ei ddianc, dechreuad ffrindiau oes a ffynhonnell atgofion melys a straeon doniol – gydag athrawon ysbrydoledig neu athrawon yr oeddent am eu profi’n anghywir.
Mae’r arddangosfa yn cynnwys:
Dros y misoedd nesaf, bydd ymwelwyr i’r arddangosfa yn gallu mwynhau atgofion o’r ysgol sy’n cael eu casglu a’u recordio gan wirfoddolwyr prosiect hanes llafar Calon FM, School Days: Stories from the Schoolyard. Bydd y recordiadau yn sail i chwe rhaglen ar hanes ysgolion Wrecsam. Mae staff yr amgueddfa yn recriwtio gwirfoddolwyr o hyd i helpu gyda’r prosiect.
Arddangosfa newydd yn Amgueddfa ac Archifdy Bwrdeistref Sirol Wrecsam
Mae arddangosfa ddiweddaraf Amgueddfa Wrecsam, Nôl i’r Ysgol, yn cofnodi sut mae ysgolion lleol wedi newid dros y ddwy ganrif ddiwethaf drwy atgofion, cofroddion, archifau a hen ffotograffau.
Mae’n dathlu un o’r cyfnodau bywyd hynny rydym ni i gyd yn mynd drwyddo – dyddiau gorau ein bywyd, y carchar yr oeddem i gyd am ei ddianc, dechreuad ffrindiau oes a ffynhonnell atgofion melys a straeon doniol – gydag athrawon ysbrydoledig neu athrawon yr oeddent am eu profi’n anghywir.
Mae’r arddangosfa yn cynnwys:
Dros y misoedd nesaf, bydd ymwelwyr i’r arddangosfa yn gallu mwynhau atgofion o’r ysgol sy’n cael eu casglu a’u recordio gan wirfoddolwyr prosiect hanes llafar Calon FM, School Days: Stories from the Schoolyard. Bydd y recordiadau yn sail i chwe rhaglen ar hanes ysgolion Wrecsam. Mae staff yr amgueddfa yn recriwtio gwirfoddolwyr o hyd i helpu gyda’r prosiect.
Agorodd yr arddangosfa ar 17 Chwefror, a bydd ar agor nes 20 Mehefin, 2020.
Am ragor o wybodaeth, ffoniwch 01978 297 460 neu dilynwch yr Amgueddfa ar facebook.
Lawrlwytho:
Mae clybiau a chymdeithasau wedi bod yn rhan o fywyd yn Wrecsam ac ar draws y sir ers y ddeunawfed ganrif. Mae hanes y grwpiau hyn wedi eu cynnwys mewn arddangosfa newydd ym mhrif oriel Amgueddfa Wrecsam, Aelodau Yn Unig: Agor y Drysau i Gymdeithasau Cudd.
Set o ‘naw teclyn’ y saer rhydd, a ddefnyddiwyd mewn seremonïau gan swyddogion Cyfrinfa Gredington, Rhiwabon [WREMA 2019.21.1]
Mae dynion a merched, ar wahân neu gyda’i gilydd, wedi dod ynghyd i ffurfio cymdeithasau er mwyn amddiffyn eu hunain neu eu cymunedau, cyflawni gwaith da, ymgysylltu mewn gwaith dyngarol a mwynhau cwmni ei gilydd am ganrifoedd. Dau gan mlynedd yn ôl, roedd unrhyw fath o ddigwyddiadau torfol yn cael eu hystyried mewn modd drwgdybus gan y wladwriaeth, ac roedd rhaid i nifer o grwpiau gadw proffil isel neu guddio eu gwir fwriadau, gan ofn y gyfraith. Arweiniodd hyn at gymdeithasau ‘cudd’. Mae’r arddangosfa hwn yn agor y drysau ar y byd ‘cudd’ hwn.
Banner Clwb Wrecsam, Ffederasiwn Cenedlaethol Clybiau Busnes a Merched Proffesiynol, tua 1968 [WREMA 94.14]
Mae’r arddangosfa, a grëwyd gyda chymorth gwirfoddolwyr a chefnogwyr Treftadaeth Wrecsam, yn cynnwys gwrthrychau ac archifau hanesyddol mewn perthynas â:
Mae’r arddangosfa wedi cael ei greu gyda chymorth Mike Edwardson, Toni Robbins ac Alan Jones. Maent wedi cynorthwyo i ddewis gwrthrychau ac ymchwilio’r casgliad, sydd wedi eu greu gan gyfraniadau gan aelodau o’r grwpiau lleol hyn neu eu disgynyddion. Ychydig iawn o’r gwrthrychau hyn sydd wedi cael eu harddangos o’r blaen, ac nid yw nifer o’r gwrthrychau wedi cael eu harddangos yn gyhoeddus yng Nghymru erioed.
Mae’r arddangosfa ar ddangos ym mhrif oriel Amgueddfa Wrecsam.
Cyflwyno hanes pêl-droed yng Nghymru a Chymru ar y maes pêl-droed Arddangosfa yng nghartref Casgliad Pêl-droed Cymru yn Wrecsam — cartref ysbrydol pêl-droed Cymru
Addas ar gyfer pawb.
Pris tocyn: am ddim.
Cyswllt Amgueddfa Wrecsam ar 01978 297460 neu ebost museum@wrexham.gov.uk.
Pêl-droed am byth! Cyflwyno Stori Pêl-droed yng Nghymru a Chymru mewn Pêl-droed yw’r arddangosfa ddiweddaraf wedi’i ysbrydoli gan Gasgliad Pêl-droed Cymru i’w agor yn Amgueddfa ac Archifau Bwrdeistref Sirol Wrecsam.
Mae’r arddangosfa yn tynnu sylw at hanes cyffrous pêl-droed Cymru trwy ei gysylltiadau â’r Rhyfel Byd Cyntaf, Trychineb Pwll Glo Aberfan, heriau teithio tramor, Gemau Olympaidd Paris 1924, cychwyn ffeministiaeth, anabledd a chwaraeon, pwysigrwydd un stryd arbennig yn Abertawe a man cychwyn y gêm yn nhref Wrecsam a phentref Rhiwabon.
Mae’r arddangosfa yn cynnwys gwrthrychau a deunyddiau archifol o Gasgliad Pêl-droed Cymru a ddewiswyd gan ddau guradur gwadd, y ddau yn gefnogwyr selog o’r gêm. Mae’r casgliad yn ymddangos mewn cyfres o arddangosfeydd â themâu: Gemau Rhyngwladol Cartref, Sêr a Chymeriadau, Ewrop a’r Byd, Clwb a Gwlad a holl agweddau o’r Gêm gan gynnwys:
Yn ogystal â’r arddangosfeydd hyn mae cyfle i ymwelwyr
Mae Pêl-droed am byth! i’w weld o ddydd Gwener, 12 Gorffennaf 2019 tan ddydd Sadwrn, 11 Ionawr 2020.
Nododd Wrecsam Sul y Cofio a Diwrnod y Cadoediad yn 2019 gydag arddangosfa newydd yn amgueddfa’r fwrdeistref sirol ar Stryt Y Rhaglaw: Rhyfeloedd Angof : Y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig o Gwmpas y Byd.
Dros y pum mlynedd diwethaf, mae coffadwriaethau wedi canolbwyntio’n bennaf ar y Rhyfel Byd Cyntaf, ond dros y canrifoedd roedd y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig, a fu’n recriwtio’n drwm ledled gogledd Cymru ac a oedd wedi’u lleoli yn Wrecsam, yn cael eu galw i frwydro mewn rhyfeloedd ym mhob cwr o’r byd. Aeth milwyr o ogledd Cymru i ymladd yn Affrica, America, Asia ac Ewrop.
Mae nifer o’r rhyfeloedd hyn yn droednodiadau mewn llyfrau hanes ac yn aml mae eu cofebion a welir ar ein strydoedd ac yn ein heglwysi yn cael eu hanwybyddu neu eu hanghofio’n llwyr hyd yn oed. Fodd bynnag, mae’r rhyfeloedd hyn yn cael eu cofio mewn gwledydd eraill ac mae’r arddangosfa hon yn tynnu sylw at yr hanes byd-eang hwn sy’n rhan o hanes Wrecsam a Chymru.
Dyma rai o uchafbwyntiau’r arddangosfa:
Agorodd yr arddangosfa ar 8 Tachwedd 2019 a bydd ymlaen tan haf 2021. Mae mynediad yn rhad ac am ddim.
