Treftadaeth Wrecsam

Mae wyth o atyniadau mwyaf poblogaidd ac unigryw Wrecsam wedi dod ynghyd mewn menter ar y cyd newydd sydd wedi’i chynllunio i arddangos y gorau oll sydd gan y fwrdeistref sirol i’w gynnig.

Mae’r cydweithrediad yn dod â chymysgedd amrywiol o dreftadaeth, diwylliant, gwyddoniaeth ac atyniadau naturiol ynghyd i greu llwybr ymwelwyr hawdd ei ddilyn, sy’n addas i deuluoedd ac yn annog trigolion ac ymwelwyr i archwilio, cysylltu a darganfod Wrecsam mewn ffordd newydd.

Mae’r llwybr yn tynnu sylw at wyth lleoliad hanfodol ar draws yr ardal, gan arwain ymwelwyr ar daith sy’n ymestyn dros 314 miliwn o flynyddoedd o hanes — o goedwigoedd ffosiledig hynafol a threftadaeth ddiwydiannol i ddiwylliant modern, creadigrwydd, arloesedd, gwyddoniaeth a’r dyfodol rydym yn ei adeiladu heddiw.

Mae’r atyniadau sy’n cymryd rhan yn cynnwys:

Hefyd wedi’u cynnwys mae marchnadoedd Wrecsam sydd wedi ennill sawl gwobr, canolfan gelfyddydau a chymunedol, a chartref Canolfan Ymwelwyr Wrecsam, Tŷ Pawb.

Anogir ymwelwyr i ddilyn y llwybr darluniadol, archwilio pob safle a chymryd rhan mewn profiadau rhyngweithiol ar hyd y daith, gan gasglu sticeri ym mhob safle i gyfoethogi’r profiad.

Dywedodd llefarydd ar ran y bartneriaeth:

“Mae’r llwybr hwn yn fwy na dim ond ymweld â lleoedd — mae’n ymwneud â dweud stori Wrecsam. Trwy weithio gyda’n gilydd, rydym yn creu cynnig cryfach a mwy gweladwy sy’n gwahodd pobl i brofi cyfoeth, treftadaeth a chreadigrwydd ein hardal.

“Gyda Wrecsam yn lansio ei chais i ddod yn Ddinas Diwylliant y DU 2029, mae hwn yn amser delfrydol i arddangos yr amrywiaeth wych o atyniadau ar draws y fwrdeistref sirol. Mae’r cydweithrediad hwn yn dangos yr hyn y mae Wrecsam yn ei wneud orau — dod â phobl, lleoedd a phrofiadau ynghyd i dynnu sylw at bopeth sydd gan yr ardal i’w gynnig.

“Mae’r fenter ar y cyd hon yn enghraifft gref o gydweithio traws-safleoedd, gyda sefydliadau’n gweithio gyda’i gilydd i gryfhau cynnig ymwelwyr Wrecsam a chreu profiad twristiaeth mwy cysylltiedig.”

Mae’r prosiect hwn wedi’i wneud yn bosibl diolch i gyllid a sicrhawyd drwy Gronfa Allweddol This is Wrecsam, a ariennir gan Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU.

Dywedodd y Cynghorydd Nigel Williams, Aelod Arweiniol dros yr Economi, Busnes a Thwristiaeth:

“Mae This is Wrecsam, partneriaeth gyrchfan swyddogol Wrecsam, yn bwysig gan nad yw’n cael ei arwain gan y cyngor ond ei fod yn cael ei gefnogi ganddo. Mae hyn yn rhoi’r rhyddid i’r aelodau gydweithio a chanolbwyntio ar wella profiadau cwsmeriaid.

Rwy’n falch iawn o weld is-grŵp yr Atyniadau Ymwelwyr yn cymryd y fenter ac yn lansio’r Llwybr hwn. Mae’n ffordd ffres o arddangos yr amrywiaeth o brofiadau atyniadau ymwelwyr sydd ar gael ar draws Sir Wrecsam a’u straeon cysylltiedig.

Mae gan Wrecsam lawer i’w gynnig i bobl leol ac i’r rhai sy’n ymweld i archwilio.” 

Dywedodd Paul Roberts, Aelod Arweiniol dros Bartneriaethau a Diogelwch Cymunedol CBSW: “Mae Wrecsam yn cofleidio’r celfyddydau a diwylliant, ac mae prosiectau cydweithredol i gysylltu ein hatyniadau lleol ar hyn o bryd yn dyst i bŵer partneriaethau o fewn ein dinas ffyniannus. Mae’r arwyddion clir a’r traws-hyrwyddo o atyniadau’r rhanbarth yn gwella profiad yr ymwelwyr. Gyda disgwyl cynyddol am ein hamgueddfa newydd ac atyniadau wedi’u hadnewyddu; ynghyd ag ymholiadau cynyddol gan y rhai sy’n ceisio arosiadau hirach yn y rhanbarth; rydym yn disgwyl denu cynulleidfaoedd ehangach i Wrecsam eleni.”

Dywedodd yr Aelod Arweiniol sydd â chyfrifoldeb am Tŷ Pawb a Dinas Diwylliant, y Cynghorydd Hugh Jones: “Mae safon ac amrywiaeth yr atyniadau ar y llwybr yn enghraifft ddisglair o sut mae Wrecsam yn tyfu fel cyrchfan ddiwylliannol gyfoethog ac unigryw – mae dau o’r atyniadau a restrir yn newydd sbon, yn agor eleni. Rydym wrth ein bodd yn gweld Tŷ Pawb yn rhan o restr mor aruthrol o atyniadau. Bydd y llwybr yn ganllaw rhagorol i ymwelwyr, gan ddarparu syniadau gwych ar gyfer archwilio ein sir.”

Bydd y llwybr yn cael ei lansio’n swyddogol ar 1 Mai, gyda mapiau ar gael ar draws y safleoedd sy’n cymryd rhan ac yng Nghanolfan Gwybodaeth i Ymwelwyr Wrecsam, yn ogystal ag ar-lein.

Am ragor o wybodaeth, ewch i: www.wrexhamattractions.co.uk

Ddoe gwnaethom ddathlu 150 o flynyddoedd ers gêm gyntaf Cymru erioed.

Heddiw rydym yn ysgrifennu’r bennod nesaf yn hanes pêl-droed Cymru!

‘Prosiect Amgueddfa o Ddau Hanner’ yn Wrecsam yn Dadorchuddio Enw a Logo Newydd mewn Digwyddiad Datgelu Brand Swyddogol

Dadorchuddiodd Wrecsam foment ddiffiniol yn ei thaith ddiwylliannol heddiw, gyda’r brand swyddogol yn datgelu enw a logo newydd yr Amgueddfa, hunaniaeth ffres sydd wedi’i wreiddio’n ddwfn yn nhreftadaeth bêl-droed falch y rhanbarth, sy’n dathlu ysbryd cymunedol mewn sir sy’n llawn hanes diwylliannol a diwydiannol cyfoethog. 

Y digwyddiad rhagflas, a gynhaliwyd yn ‘Amgueddfa Bêl-droed Cymru ac Amgueddfa Wrecsam’ sydd newydd ei henwi, ddod â Llywodraeth Cymru, Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam a’r Amgueddfa ynghyd.

 Mae’r gydnabyddiaeth ffurfiol hon i gyfraniad diwylliannol dwfn y gamp mewn gofod sy’n ymroddedig i gysylltu arwyr y gorffennol â chenedlaethau’r dyfodol, yn arwydd o gam pwysig ymlaen i’r amgueddfa hirddisgwyliedig, y trawsnewidiad o adeiladu i guradu ac adrodd straeon wrth i’w hagoriad ddod yn agosach.

“Mae ymweliad heddiw yn foment ddiffiniol i amgueddfa ddiweddaraf Cymru. Mae’n dwyn ynghyd ein cenhadaeth ar gyfer Amgueddfa Bêl-droed Cymru, cartref addas i’n casgliad pêl-droed cenedlaethol, a’n huchelgais i ddarparu cyrchfan a fydd yn ysbrydoli ymwelwyr am genedlaethau i ddod.” Dywedodd y Gweinidog dros Ddiwylliant, Sgiliau a Phartneriaeth Gymdeithasol, Jack Sargeant: “Mae’r hunaniaeth newydd hon yn cyfleu’r balchder rydyn ni i gyd yn ei deimlo am ein treftadaeth bêl-droed, a’r rôl y bydd yr amgueddfa hon yn ei chwarae wrth ddathlu’r gêm sy’n uno ein cymunedau.”

Nid newid esthetig yw’r ailfrandio hwn yn unig, ond gweledigaeth ar gyfer sut y bydd yr amgueddfa yn anrhydeddu straeon, buddugoliaethau ac atgofion cefnogwyr pêl-droed a chwaraewyr fel ei gilydd. Diolch i gyllid hanfodol gan Lywodraeth Cymru ochr yn ochr â’n partneriaid cyllido eraill, Mae tîm prosiect yr amgueddfa wedi darparu atyniad eithriadol i ymwelwyr, gan ddathlu rôl pêl-droed yn niwylliant a chymuned Cymru – gan ddangos sut mae treftadaeth chwaraeon a hanes lleol yn parhau i gysylltu pobl ar draws cenedlaethau. 

Dywedodd Paul Roberts, Aelod Arweiniol dros Bartneriaethau a Diogelwch Cymunedol CBSW: “Mae chwaraeon yn ysbrydoli cenedlaethau – ac mae’r datgeliad brand hwn yn gam enfawr tuag at anrhydeddu’r etifeddiaeth honno mewn ffordd y gall pawb fod yn falch ohoni. Rydym i gyd yn edrych ymlaen at agoriad yr amgueddfa hon gyda disgwyliad a balchder mawr.”

Mae’r brand newydd hwn yn rhan o brosiect creadigol helaeth a fydd yn cael ei gyflwyno ar draws llwyfannau digidol yr amgueddfa yn ystod yr wythnosau nesaf.

Ychwanegodd Alwyn Jones, Prif Weithredwr CBSW: “Mae digwyddiad heddiw yn nodyn atgoffa cyffrous y bydd yr adeilad hwn yn fyw yn fuan gydag ymwelwyr, straeon a phrofiadau a rennir.”

Mae’r gwaith yn parhau y tu ôl i’r llenni, gyda’r gwaith gosod mewnol a pharatoi’r oriel yn mynd rhagddo. Ar hyn o bryd mae timau’r prosiect yn canolbwyntio ar osod arddangosfeydd o’r radd flaenaf, elfennau rhyngweithiol, ac amwynderau ymwelwyr, wrth i’r orielau ymffurfio. 

Bydd cyhoeddiadau am y dyddiad agor, a manylion arddangosfeydd sydd ar ddod yn cael eu rhannu cyn gynted ag y byddant wedi eu cadarnhau.

150 mlynedd yn ôl  daeth y chwilio am chwaraewyr ar gyfer tîm cyntaf erioed Cymru i ben yn eu paratoadau i wynebu Scotland NT yng Nglasgow ar 25/03/1876.

#WrexhamMuseum #StDavidsDayWrexham #FootballMuseumWales

#AmgueddfaBelDroedCymru #AmgueddfeyddWrecsam

Cynhaliodd y tîm o amgueddfa bêl-droed Cymru weithdai arbennig heddiw yn y Wynnstay Arms yn Wrecsam, i nodi 150 mlynedd ers ffurfio Cymdeithas Bêl-droed Cymru.

Roedd pob sesiwn yn canolbwyntio ar sut a pham y ffurfiwyd Cymdeithas Bêl-droed Cymru ac roedden nhw wedi’u cynnal yn yr ystafell a ddefnyddiwyd ar gyfer y cyfarfod cyntaf hwnnw 150 mlynedd yn ôl.

Cymerodd y disgyblion ran mewn gweithdy diddorol lle roedden nhw’n cael gafael gwrthrychau go iawn, gwisgo gwisgoedd replica, a defnyddio sanau pêl-droed i archwilio sut roedd chwaraewyr yn arfer cael eu hadnabod ar y cae.

Fe wnaethon nhw hefyd ddysgu pwy wnaeth fynychu cyfarfod cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru a chawson nhw eu hannog i archwilio pwy oedd ar goll a pham, a arweiniodd at drafodaethau ynghylch gêm y merched a hanesion y mwyafrif byd-eang.

Dilynodd y sesiynau arddull debyg i brosiect peilot llwyddiannus a gynhaliwyd gyda Llyfrgelloedd Sir Gâr ddiwedd 2025, lle bu’r disgyblion yn archwilio straeon amrywiol ynghylch pêl-droed Cymru gan gynnwys gêm y merched.

Roedd y digwyddiad heddiw yn coffáu pen-blwydd pwysig yn stori pêl-droed Cymru, gan addysgu ysgolion am hanes lleol a chenedlaethol gan gefnogi’r cwricwlwm i Gymru.

Dywedodd Paul Roberts, aelod arweiniol Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam dros bartneriaethau a diogelwch cymunedol: “Mae’r grwpiau ysgolion yn y Wynnstay wedi mwynhau blas ar y ffyrdd newydd diddorol ac arloesol y byddan nhw’n archwilio ac yn dysgu am ein hanes lleol a’n hanes pêl-droed amrywiol. Mae’r profiad hwn yn cynnig cipolwg cyffrous ar sut y bydd ymweliadau yn y dyfodol yn dod â’r gorffennol yn fyw trwy adrodd straeon rhyngweithiol a darganfod ymarferol yn amgueddfa newydd Wrecsam.”

“Am gyfle gwych i dynnu lluniau a chyfle arbennig i blant gyfarfod eu harwyr pêl-droed ar ddiwrnod mor bwysig yn hanes pêl-droed Cymru. Rydyn ni wedi mwynhau amserlen lawn ac ysbrydoledig yn Wrecsam, gan ddechrau gyda thîm yr amgueddfa, a arddangosodd wrthrychau rhyfeddol o’r casgliad i aelodau ein cyngor yn y lleoliad hanesyddol hwn – rhan annatod o stori bêl-droed Cymru.”

Ian Gwyn Hughes, Pennaeth Cysylltiadau Cyhoeddus a Diwylliant, Cymdeithas Bêl-droed Cymru

Mae gwaith ailddatblygu yn ‘Amgueddfa Dau Hanner’ Wrecsam yn mynd rhagddo yn gyflym, gydag orielau yn siapio gan ddatgelu’r cynllun newydd helaeth. Mae’r adeilad hanesyddol yn dod i’r amlwg yn dilyn gwaith adnewyddu ac mae’r atyniad cenedlaethol newydd sbon o’r radd flaenaf ar fin agor yn ddiweddarach eleni.

---

Llun:
Ysgol Saintes Fair – Wrecsam
Amgueddfa Wrecsam: Eleri Farley – Swyddog Addysg; Shon Lewis – Bêl-Droed Swyddog Ymgysylltu
FAW: Mike Jones – FAW Llywydd; Nia Davies – Prif Hyfforddwr Merched Cymru Dan 19; Chris Gunter – Prif Hyfforddwr Cymru Dan 19; Craig Bellamy – Prif Hyfforddwr Tîm Dynion Cymru; Dave Adams – FAW Cyfarwyddwr Technegol; Delwyn Derrick – Bêl-Droed Swyddog Ymgysylltu, Amgueddfa Wrecsam.

Noel Mooney – CEO; Ian Gwyn Hughes – FAW Pennaeth Cysylltiadau Cyhoeddus a Diwylliant, Cymdeithas Bêl-droed Cymru

Ar 29 Ionawr 1876, unwaith eto o fewn tudalennau’r Field, ac yn dilyn y llif o lythyrau cefnogol a dderbyniodd y cyhoeddiad dros y tair wythnos diwethaf yn ymateb i’w awgrym i greu tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru, mae George Clay-Thomas yn ysgrifennu unwaith eto…a tydi o ddim yn hapus!

Roedd George wedi datgan yn eithaf clir yn ei lythyr gwreiddiol ar 8 Ionawr mai dim ond awgrymu creu tîm Cymru yr oedd. Fodd bynnag, ymddangosai ei fod yn eithaf anhapus bod pawb wedi camddeall ac yn disgwyl iddo ef fod yn trefnu’r gêm hon yn Llundain.

Roedd yn arbennig o anhapus gydag ‘A Highlander’ o bythefnos ynghynt, a oedd wedi awgrymu na ellir ystyried hwn yn dîm Cymru go iawn gan y byddai’r chwaraewyr yn Eingl-gymreig, ond serch hynny roedd yn gefnogol i’r gêm ddigwydd. Roedd George yn ymddangos yn arbennig o ddig gydag awgrymiadau Highlander ar sut y teimlai y dylai George fwrw ymlaen i drefnu’r gêm hon.

Gyda’r amser yn brin ac yn gyflym ddiflannu fodd bynnag, roedd o’n ymddangos bod George yn sylweddoli mai’r unig ffordd y byddai’r gêm hon byth yn dod yn realiti oedd pe bai’n derbyn ei dynged ac, fel yr awgrymwyd, yn camu i mewn i drefnu pethau.

Gan orffen ei lythyr gyda chwip at Highlander, dywedodd yn y bôn:

“Iawn, mi wna’i’r trefniadau ar gyfer tîm Cymreig yn Llundain, ond cama di i mewn i’r bwlch a threfnu’r ochr Albanaidd dy hun,  neu tyrd o hyd i rywun arall i’w wneud!”

Erbyn hyn, wrth edrych ar ohebiaeth George, mae’n amlwg mai dim ond gêm a chwaraewyd o dan reolau rygbi oedd yn cymryd ei bryd, er gwaethaf ei fod wedi sôn am gemau’r Gymdeithas (er ond yn fras) yn ei lythyr gwreiddiol. O ganlyniad mae stori dyddiau cynnar pêl-droed Cymru nawr yn troi i ffwrdd o George Clay-Thomas a’i helyntion.

Yn ôl yn Wrecsam, hyd yn oed cyn ei lythyr yn y Field, roedd Llewelyn Kenrick wedi bod yn brysur yn gohebu â chwaraewyr mewn gwahanol rannau o Gymru, gyda chymorth George a David Thompson, yn eu hannog i ffurfio clybiau pêl-droed. Ef hefyd oedd y brif ysbrydoliaeth y tu ôl i’r mudiad i greu clwb enwog Black Park yn y Waun, clwb y byddai un o feibion enwocaf Cymru yn dechrau ei yrfa gyda, degawdau yn ddiweddarach, sef Mr. William Henry Meredith!

Ar y dydd Mercher yn dilyn cyhoeddiad llythyr Llewelyn, cadeiriodd Kenrick gyfarfod yng Ngwesty’r Wynnstay Arms, gyda’r unig bwrpas…penodi pwyllgor a fyddai’n trefnu gêm. Fel y byddai’r Field yn ei adrodd yn ddiweddarach yr wythnos honno ar 29 Ionawr:

“Cynhaliwyd cyfarfod i drafod y prosiect o chwarae gêm bêl-droed ryngwladol gyda Chymru yn ôl rheolau’r Gymdeithas yng Ngwesty’r Wynnstay Arms, Wrecsam, Gogledd Cymru, ddydd Mercher diwethaf, pan benodwyd pwyllgor i wneud trefniadau rhagarweiniol. Cyn gynted ag y bydd y gêm wedi’i threfnu’n bendant, cynhelir gemau treial ar faes Clwb Criced Sir Ddinbych yn Wrecsam, at ddiben dewis yr un ar ddeg i dîm Cambrig. Gofynnir i foneddigion sy’n dymuno chwarae yn y gemau hyn anfon eu henwau a’u cyfeiriadau at Gadeirydd Cymdeithas Bêl-droed Cambria, Rhiwabon, cyn gynted ag y bo’r modd.”

Doedd gennym ddim syniad pwy fyddai’r gwrthwynebwyr, na ble bydden ni’n chwarae, ond roedd gennym gynllun ar sut i greu carfan. Bydd treialon yn cael eu cynnal ac roedd y galwad am chwaraewyr wedi ei wneud…roedden yr olwyn yn troi.

Ond Cymdeithas Bêl-droed Cambria?!?

Siawns bod ‘na enw gwell na hynny ar gael!